Langkatalogisat: Köln, Dombibliothek, Codex 91.
Alternative Identifikation(en):-
XCI. (nach: JafféWattenbach; Katalognummer)
-
Darmst. 2179 (nach: JafféWattenbach; Frühere Signatur)
-
1054 (nach: Zensus; Katalognummer)
-
Köln, Dombibliothek Hs. 91 (nach: Anderson; Aktuelle Signatur)
-
35,104 (nach: Anderson; microfilmNo)
-
"161" (earlier shelf mark, f. 1r) (nach: Anderson; Frühere Signatur)
Sammeltitel:Titel:-
COLLECTIO CANONUM VETUS GALLICA, and LIBELLI PAENITENTIALES (nach: Anderson)
Secundo Folio:-
Primo folio vacuo manu satis antiqua inscriptum est: "Canon de diversis causis." (nach: JafféWattenbach)
-
(5) ab inicio anni. (nach: Anderson)
Incipit:-
Incipiunt capitula huius libri. 1 Ut omnis ministri e[c]clesiae sy(m)bolu(m)... (nach: Zensus)
Explicit:-
...non deb(et) abbate(m) cogere ad sinodu(m) ire nisi (nach: Zensus)
Entstehungszeit:Entstehungsort:Hauptsprache:Beschreibstoff:Umfang:Lagenstruktur:-
Lagen 18+1, 2-108, 112+1, 128+1, 13-148, 152+1 ; (nach: Glaube und Wissen)
-
[1], i1+8 (added flyleaf with title), ii-x8, xi4-1 (one lost after 2nd [83]), xii8+1 (single [92] after 7th), xiii-xiv8, xv4-1 (one lost at end, expl. mut., 1st [110] glued on), [1]. Quire signatures A-L on quires i-xi. (nach: Anderson)
Seitennummerierung:Format:Anzahl der Spalten:Seiteneinrichtung:-
prickings at outer bounding line where there are double bounding lines, and at the same position where there are single bounding lines, about 7 mm outside of single line (nach: Anderson)
Gesamtbeschreibung des Layouts:-
Schriftspiegel 200 x 120 mm ; Blindliniierung mit Versalienspalte ( 8 mm ); einspaltig; 26 Zeilen. (nach: Glaube und Wissen)
-
Written space: 198 x 118 mm. 26 lines. 2 columns. Dry-point ruling; single bounding lines ff. 1-73 (quires i-ix), double bounding lines ff. 74-112 (x-xv) prickings at outer bounding line where there are double bounding lines, and at the same position where there are single bounding lines, about 7 mm outside of single line text above top line (nach: Anderson)
Schrift und Hände:-
Lateinischer Text in dunkelbrauner frühkarolingischer Minuskel, rubriziert; Titel in Halbunziale; (nach: Glaube und Wissen)
-
Littera minuscula praecarolina (see CLA 8.1155). Several hands. (nach: Anderson)
Einband:-
Einband: Pergament mit Streicheisenlinien über Pappe (Mitte 18. Jh.). Im inneren Vorderdeckel eingeklebt und teilweise überklebt ein Pergamentblatt mit Text in "Corbie-Schrift" des 8.-9. Jhs. (vgl. CLA VIII, 1156 und VI, XXVf. ). (nach: Glaube und Wissen)
Zustand:-
Innumerorum quibus codex scatet mendorum ne unum quidem correctum est: neminem unquam eo usum fuisse putes. (nach: JafféWattenbach)
Spätere Ergänzungen:-
No marginalia. Darmstadt library stamps f. 1r and 112v. (nach: Anderson)
Überblicksbeschreibung:-
Kirchenrechtliche Sammelhandschrift Die Handschrift enthält mehrere kirchenrechtlich bedeutende Texte, von denen die 'Vetus Gallica' mit ihren Zusätzen (I-II) zu den ältesten Zeugen der in Frankreich (Lyon) im 1. Viertel des 7. Jahrhunderts entstandenen Sammlung von Canones und Decretales zählt. Nach den Untersuchungen von Mordek und Reynolds (1992, S.87ff.) beinhaltet unsere Handschrift Texte aus der sog. Autun-Redaktion der Sammlung (4r, 35v-36r, 48r). Ausschlaggebend für diese Version war das unter Bischof Leodegar (663-680) um 670 abgehaltene Konzil von Autun. Wann die insularen Bußbücher des Theodor von Canterbury (668-690) und Pseudo-Cummean (III-IV), fälschlich benannt nach Bischof Cummean von Clonfert (590-662), in die Sammlung Eingang fanden, ist ungewiß. Jedoch enthält diese Abschnitte auch Latinus 1603 der Bibliothèque Nationale in Paris, der textlich unserer Handschrift nächstverwandt ist und wahrscheinlich im Umkreis der Aachener Hofschule Karls des Großen (768-814) entstand. Die Sammlung wurde von mehreren gleichgeschulten Händen geschrieben, deren Initialornamentik ebenso einheitlich erscheint wie die Schrift. Im formalen Bestand und farblich steht sie der Initialkunst des merowingischen Skriptoriums von Corbie nahe. Die in hauchdünner Feder angelegten Initialen mit ihren Buchstabenkörpern in Minium, Gelb, Grün und Schwarz haben pergamentausgesparte Klammern, die den Buchstabenkörper so gliedern, daß seine Teile sich der Fischform nähern, ohne sie jedoch anzunehmen. Lowe (CLA VIII 1959, 1155 ) zog hinsichtlich der Schrift offenbar eine Entstehung des Buches in Burgund in Erwägung. Vielleicht spricht dafür auch dessen Textzusammenhang mit der genannten Autun-Redaktion der 'Collectio vetus Gallica' unter Bischof Leodegar von Autun. Autor des Textes: Anton von Euw (nach: Glaube und Wissen)
Inhaltsangabe (nach:
Zensus)
Incipit: Incipiunt capitula huius libri. 1 Ut omnis ministri e[c]clesiae sy(m)bolu(m)...
Explicit: ...non deb(et) abbate(m) cogere ad sinodu(m) ire nisi
-
Fol. 1r - 74r Collectio Vetus Gallica (Collectio LXV canonum codicis Andegavensis) mit Anhängen: Fol. 54r - 57v Dekrete der sog. 2. Synode des hl. Patricius, Fol. 57v - 68r Gregorius I papa: Registrum Epistolarum lib. XI, indict. IV, ep. LXIV, Fol. 68r - 73r Ders.: Epistola ad Etherium episcopum Lugdunensem, Fol. 73r - 74r Ders.: Epistola ad Brunhildam reginam Fol. 73r - 74r Fol. 73r - 74r
-
Fol. 74r - 77r Dekrete der römischen Synode von 585
-
Fol. 77v - 80v (Pseudo-)Hormisdas papa: Epistola per universas provincias directa
-
Fol. 80v - 82v Isidorus Hispalensis: Epistola ad Massonam Fol. 80v - 82v
-
Fol. 82v - 83r Fragmente aus den genannten Briefen von Gregorius I papa an Etherius von Lyon und BrunhildeFol. 82v - 83r
-
Fol. 84r - 90v und 112v Discipulus Umbrensium in der Theodorüberlieferung (lib. II und lib. I, cap. 13) 112v
Inhaltsangabe (nach:
JafféWattenbach)
-
Deinde versus :Qui cupis esse bonus: et vis dinoscere verum Ut mortis socium sic mordax effuge (vinum) Integrum carmen dat A. Caravita in libro: I codici e le arti a Monte Cassino (1870) II, 18.
-
Fol. 2r .
I. Ut omnis ministri aeclesiae symbolum et fide catholica memoriter teneant" etc. mendose et haec et reliqua exarata.
Incipit: "Incipiunt capitula huius libri.
-
Titel: Collectio canonum codicis Andegavensis
Fol. 2r - 54r
Frid. Maassen, Geschichte der Quellen und der Literatur des kanonischen Rechts, I, 821.
-
Titel: Synodus S. Patricii
Fol. 54r - 57v Qua finita sequitur
ut legitur in Conciliorum Coll. Mans. VI, 523-528.
Explicit: "Finit Patricii sinodus deo gratias.
-
Fol. 57v . I. e. X, 415-423.
-
Fol. 68r . "Item epistola ad Etherium episcopum Lugdoninsis. S. GREGORII pape urbis Romae "Dilectissimo fratri Aetherio - incessabiliter persolvimus." X, 180-184.
-
Fol. 73r . "Item epistola ad Brunihilde reginam. S. GREGORII papae urbis Romae X, 187.
-
Autor: S. Gregorii
Titel: Decretum S. Gregorii ad clerum in basilica beati Petri apostuli
Titel: Synodus Romana a. 595
Fol. 74r .
ib. p. 434-438.
Incipit: "Incipit decretum S. Gregorii ad clerum in basilica beati Petri apostuli. Regnante - permanserit anathema sit."
-
Fol. 77v .
ib. VIII, 527-530.
Incipit: "Inc.
Incipit: Si quis diaconus - videntur."
-
Fol. 80r .
Isidori Opp. VI, 563-565.
Incipit: "Inc.
Incipit: Domino sancto - (f. 82v.) UUittarici regis."
-
Autor: CUMMEANI
Titel: Poenitentiale
Sequuntur excerpta quaedam ex cauonibus et Gregorii I epistolis; deinde:Fol. 90v .
impr. in V. C. Wasserschleben libro: Die Bussordnungen der abendländischen Kirche, p. 460-493.
Incipit: "Incipiunt capitula quoadunata de paenententialis vel canonis."
-
Fol. 112v . in pagina ultima:
ut legitur l. c. p. 202 sed post ultima verba in fine paginae "ad sinodum ire nisi etiam" reliqua desunt.
Incipit: "Incipit
Inhaltsangabe (nach:
Glaube und Wissen)
-
1r Schmutzblatt mit verschiedenen Federproben und Versen (8.-9. Jh.). A) CANON DE DIVERSIS CAUSIS . B) Qui cupis esse bonus et vis dinoscere verum /Ut mortis socium sic mordax effuge [vinum] (Eugenius von Toledo, gest. 657, Carmen 6: Walther 15441 ; Schaller/Kölnsgen 13218 ). C) O genitor Deus verbum. D) O genitor Deus verbum caro factum, Deus spiritus paraclitus trinus et unus, miserere populo christiano tuo, pro quo fudisti sanctum sanguinem perpetuum noli in aeternum servare nostra crimina sed sicut.
-
Titel: Collectio Canonum Vetus Gallica.
I. 2r - 48r
Zum Inhalt vgl. Dom Hs.212.
-
2r Titel und Kapitelreihe
(Mordek 1975, 343-349 ).
Incipit: INCIPIUNT CAPITULA HUIUS LIBRI. I Ut omnis ministri ecclesiae symbolum - LXV De statuta aeclesiarum antiquarum
-
4r
Beginn der Sammlung mit dem Konzil von Autun (um 670)
(Mordek 1975, 358-596 ).
Incipit: Canon Augustodunensis Ihera prima.
Incipit: Si quis presbyter - perpetualiter placuit conservandum
-
Titel: Zusätze und Anhänge zur Vetus Gallica.
II. 48r - 83v
(Die Texte von 51v - 83v sind alle nachgewiesen bei Mordek 1975, 219-229 ).
-
Titel: 30 Kapitel über die Buße mit Kurzfassungen von Konzilsbeschlüssen und Decretales
48r - 51v
(Mordek 1975, 597-613 ).
Incipit: De penitentibus in libro canonum
-
Titel: Brief Leos I. (440-461) an Bischof Rusticus von Narbonne. 2. Teil
51v - 54r
.
Incipit: Epistolae fraternitatis
-
Titel: Sog. 2. Synode des hl. Patricius (irische Synode, 7.Jh.).
54r - 57v
-
Autor: Gregor I.
Titel: Libellus responsionum an den Missionsbischof Augustinus von Canterbury
57v - 68r
(590-604),
.
Incipit: Per dilectissimos
-
Titel: Gregor I. an Bischof Etherius von Lyon
68r - 73r
.
Incipit: Caput nostrum
-
Titel: Gregor I. an die burgundische Königin Brunhilde. 1. Teil
73r - 74r
.
Incipit: Postquam excellentiae
-
Titel: Römische Synode unter Papst Gregor I. vom 5.7.595
74r - 77r
.
Incipit: Regnante in perpetuum
-
Autor: Hormisda
Titel: apokrypher Brief
77v - 80v
(514-523),
.
Incipit: Ecce manifestissime
-
Titel: Isidor von Sevilla (um 560-636) an Bischof Massona von Merida
80v - 82v
.
Incipit: Vieniente ad nos
-
Titel: Gregor I. an Bischof Etherius von Lyon
82v - 83r
.
Incipit: Caput nostrum
-
Titel: Gregor I. an die burgundische Königin Brunhilde
83r
.
Incipit: Postquam excellentiae
-
83r/v
Incipit: Quattuor sinodus - Pullonius Stephanus; In mense Marcio - viduam tantum
-
Titel: Das sog. Poenitentiale Theodors von Canterbury oder die Theodor-Überlieferung des Discipulus Umbrensium (Buch II, Kap. 1,4-14,14 und Buch I, Kap. 13).
III. 84r - 90v und 112v
Die Lagen sind teilweise vertauscht.
-
Beginnt 112v unvollständig mit Buch II, Kap. 1
(Wasserschleben 1958, 202,1-203,3 ; Finsterwalder 1929, 312,4-313,3 ).
Incipit: Incipit de penitentiali Theodori de aeclesie vel de ordinatione diversorum. In aeclesia qua mortuorum - abbatem cogere ad sinodum ire nisi etiam
-
84r Fortsetzung des Textes mit Buch II, Kap. 2
(Wasserschleben 203,10; Finsterwalder 314,7; zur Textlücke zwischen 112v und 84r vgl. zuletzt Mordek 1975, 224 Anm.46 ).
Incipit: benedicere in parasceve
-
90v Ende mit
(Wasserschleben 219,5 ; Finsterwalder 333,14 ).
Explicit: si oportune non possunt
-
90v Buch I, Kap. 13
(Wasserschleben 197,3-197,10 ; Finsterwalder 306,1-306,4 ).
Incipit: De reconciliatione. Romani reconciliant - paenetentia non est
-
Titel: Der sog. Excarpsus Cummeani oder das Poenitentiale des Pseudo-Cummean.
IV. 90v - 112r
-
90v
(!).
Incipit: Incipiunt capitula quoadunata de paenitentialis vel canonis
-
91v
Incipit: Incipiunt de diversis criminibus. Diversitas culparum -
-
93v Leer -
(Schmitz 1883, 611-676 ; Wasserschleben 460-493 ).
Explicit: cum pane et aqua expleat
Inhaltsangabe (nach:
Anderson)
-
FC "Bibl. Eccl. Metrop. Col./ Jaffé, codex 91 / continet folia 112./ saec. VIII./ Collectio canonum codicis Andegavensis / Synodus S. Patricii / Diversae epistolae S. Gregorii." (19c title).
-
FPD Fragment of parchment folio 230 x 56 mm, pasted down near spine and folded under FEL , parts of 18 lines of text of historical work, in 8/9c Corbie "ab" minuscule, text upside down; see CLA 8.1156 .
-
FEL Readers' register; and part of 8/9c folio folded under from FPD , parts of 20 lines of text visible.
-
Autor: Eugenius Toletanus [d.657]
Titel: "Canon de diversis causis"
Titel: Carm. 6
1r "161" (earlier shelf mark);
(titulus of following work, added later);2 verses added later: "Qui cupis esse bonus et uis dinoscere uerum / Ut mortis socium sic mordax effuge [uinum]"(
,
= Walther nr. 15441; Schaller-Kölnsgen nr. 13218);also added later (1st phrase bis):
Incipit: O genitor Deus uerbum caro factum...
Explicit: ...noli in aeternum seruare nostra crimina sed sicut [expl. sic]; and Darmstadt library stamp.
-
Titel: Collectio canonum Vetus Gallica (Collectio codicis Andegavensis
Titel: Incipiunt capitula huius libri. (Capitula 2r-3v) I. Ut omnis ministri aeclesiae symbolum... II. Ut praeter scripturas canonicas...
Titel: (f. 4r) Canon agustudonensis in era prima.
Titel: Kirchenrecht..
Titel: Concilia antiqua Galliae
2r - 54r (1) Anonymous (compiler).
).
(Omss) See Mordek, Kirchenrecht.. ., pp. 339-340 , listing 21 mss. (this ms. = C); see also Bieler, op. cit., pp. 13-14 (this ms. as K), and 19-20, esp. 19 note 3; see also following comments.The name of this collection as "Vetus Gallica" was established by Mordek (see
. pp. 18-20); the older name "Andegavensis" derives from a lost Angers ms. used by J. Sirmond for his
(Paris, 1629). Various capitula in this ms. are different from Maassen, op. cit. pp. 822-823 (see pp. 823-824).
Incipit: Si quis presbyter aut diaconus, subdiaconus, clericus symbolum...
Literatur: H. Mordek, Kirchenrecht und Reform im Frankreich (Berlin 1975), pp. 341-617, this ms. = C. H. Mordek and R. Reynolds, "Bischof Leodegar und das Konzil von Autun," Aus Archiven und Bibliotheken. Festschrift für Raymund Kottje , (Frankfurt am Main 1992) (= Freiburger Beiträge zur mittelalterlichen Geschichte, Studien und Texte 3), pp. 71-92, edition pp. 84-92, this ms. = C (texts on ff. 4r, 35v-36r, 48r). see also F. Maassen, Geschichte der Quellen und der Literatur des kanonischen Rechts 1 (Graz, 1870; repr. 1956), pp. 821-828 = list of mss., list of capitula, discussion of text (cf. ibid. pp. 828-833).
Explicit: ...nisi paenitentiam publicam non oportit(!) admitti.
-
Autor: Pseudo-Patrick
Titel: Canones synodi Hibernensis
Titel: I. De eo quod mandastis de quohabitatione cum fratribus peccatoribus.
54r - 57r (2)
.
("Synodus II S. Patricii").
(Omss) Bieler, op. cit., pp. 12-16 and 19-20 lists 6 mss. (this ms. as K), relying most heavily on this ms. for edition.
Incipit: Audite apostolum dicentem, Cum huiusmodi nec cybum quidem sumere (1Cor.5:11)...
Literatur: Mansi 6:523-528. L. Bieler, The Irish Penitentials (Dublin, 1963), pp. 184-196. see also McNeill-Gamer, op. cit. pp. 75-76, 432.
Explicit: ...uixit paene ut fidelis peccator iudicandus.
-
Autor: Gregory the Great, pope 590-604
Titel: Libellus responsionum ad interrogationes Augustini episcopi Anglorum
Titel: Incipit epistola beati gregorii pape urbis rome directa in saxoniis agustinum episcopum anglorum. Interrogatio.
57v - 68r (3)
(or Pseudo-Gregory).
.
(Omss) P. Meyvaert, "Les 'Responsiones' de S. Gregoire le Grand," Rev. d'Histoire Eccl . 54 (1959), pp. 881-882 , lists 45 mss., not including this one.
Incipit: De episcopis qualiter cum suis clericis conuersentur... Respondit sanctus gregorius papa urbis romae, Sacra scriptura testatur...
Literatur: Mansi 10:415-423. MGH Epist . 2, pp. 333-343. see also Clavis nr. 1714.
Explicit: ...captiuus ex dilectatione quam portat inuitus.
-
Autor: Gregory the Great, pope 590-604
Titel: Epistola ad Etherium episcopum
Titel: Item epistola sancti gregorii pape urbis romae ad etherium episcopum lugdoninsis.
68r - 73r (4)
.
(Epist. 106 libri IX).
Incipit: [Sal]; (Text) Caput nostrum quod Christus est ad huc sua membra...
Literatur: PL 77:1028A-1033B. see also Clavis nr. 1714.
Explicit: ...de uote uestrae moribus gratias incessabiliter persoluimus.
-
Autor: Gregory the Great, pope 590-604
Titel: Epistola ad Brunichildem reginam Francorum
Titel: Item epistola sancti gregorii papae urbis romae ad brunihilde reginam.
73r - 74r (5)
.
(Epist. 109 libri IX)(incomplete).
Incipit: [Sal]; (Text) Postquam excellentiae uestrae sollicitudo regia est ubique...
Literatur: PL 77:1037A-1038B. see also Clavis nr. 1714.
Explicit: ...quae sua sunt pia esse uideret deuotione sollicita.
-
Autor: Gregory the Great, pope 590-604
Titel: Decreta ex synodo Romana a. 595
Titel: Incipit decretum sancti gregorii ad clerum in basilica beati petri apostuli.
74r - 77r (6)
.
.
Incipit: Regnante in perpetuum domino nostro Iesu Christo temporibus piissimi...
Literatur: PL 77:1334B-1338A, 1339B-1310C.
Explicit: ...sin autem in scelera permanserit anathema sit.
-
Autor: Pseudo-Hormisdas
Titel: Epistola ex concilio Massiliensi a. 533
Titel: Incipit epistola ormisde pape per uniuersis prouinciis.
77v - 80v (7)
.
.
(Omss) C. De Clercq, CCSL 148A, p. 84 , lists 6 mss., including this.
Incipit: Si quis diaconus aut presbiter post acceptam benedictionem leuiticam...
Literatur: Mansi 8:527-530. CCSL 148A, pp. 90 line 99 -94 line 231. see also Clavis nr. 1683.
Explicit: ...nisi quod supradictis(!) canones continere uidentur.
-
Autor: Isidore, Bp. of Seville (600-636)
Titel: Epistola ad Massonam episcopum
Titel: Incipit epistola ysidori episcopi ad massono episcopo (!) de restauratione sacerdotis.
80v - 82v (8)
.
(Epist. 4).
Incipit: [Sal]; (Text) Ueniente ad nos famulo uestro uiro relegioso nicetio...
Literatur: PL 83:899A-902A. see also Clavis nr. 1209.
Explicit: ...aut antiquior aut pocior extat auctoritas. Dato sub die pridie KL. mar. anno III regni domini nostri gloriosissimi uuittarici regis.
-
Titel: Excerpta canonum
Titel: (1) Canon [...] (illegible).
Titel: (2)Gregorius episcopus sanctae catholicae...
Titel: (3) Omnia quae in sanctis canonibus...
Titel: (4)(f. 83r) Sub districta anathemates(!) interpositione debeat...
Titel: (5) Quattuor sinodus principales haec sunt...
Titel: (6)(83v) Hii sunt subterscripti heretici...
Titel: (7) In mense marcio et iunio et september et december in istos ieiunia...
Titel: (8) In uirginibus sacrandis non licet nisi in epiphania...
82v - 83v (9) Anonymous (compiler), and Gregory the Great, pope 590-604.
.
Eight items distinguishable by content; first four have tituli; all except last have colored initials; second item is entirely in red.
Incipit: Si quis uel si qua adulterium commiserit...
Literatur: Item 3 = PL 77:1033A lines 2-10 (cf. incipit 4 above). item 4 = PL 77:1038B lines 17-21 (cf. incipit 5 above).
Explicit: ...inrogas id est non rogas, brauium id est non munus(?). // [expl. mut.?].
-
Autor: Theodore, Abp. of Canterbury 668-690
Titel: Paenitentiale
84r - 90v (10)
, and Anonymous (compiler).
(incomplete).
(Omss) Köln, Dombibl. 210; see Schmitz op. cit. pp. 557-566 , this ms. as Darmst. 91 = alpha***; also Wasserschleben, op. cit. p. 182 , this ms. as Darmst. 91; McNeill-Gamer, op. cit. pp. 434-435 .Folio(s) lost before f. 84r ; see also incipit 12 below.
Incipit: [inc. mut.] // benedicere in parasceue et crucem sanctificare...
Literatur: P.W. Finsterwalder, Die Canones Theodori Cantuariensis.. . (Weimar 1929), p. ***-306. H.J. Schmitz, Die Bussbücher und das kanonische Bussverfahren (Düsseldorf 1898), pp. 567-580 (II.7-XV) (this ms. = alpha*** in edition), see also p. 176. F.W.H. Wasserschleben, Die Bussordnungen der abendlandischen Kirche (Halle, 1851; repr. Graz, 1958), pp. 203 line 16 -219 line 8 (2.II.7-2.XIV) and p. 197 lines 4-16 (1.XIII). see also McNeill-Gamer, op. cit., pp. 179-182, 434. see also Clavis nr. 1885.
Explicit: ...quia et publica paenetentia non est.
-
Autor: Pseudo-Cummean
Titel: Paenitentiale
Titel: (Excarpus Cummeani)
Titel: (90v) Incipiunt capitula quoadunata de paenententialis uel canonis. (Capitula 91r-v) [I] De ratione paenetentia XII gradibus...
90v - 112r (11)
.
.
(Omss) See F.B Asbach, op. cit. pp. 17-94 , especially pp. 43-46; see Schmitz, op. cit. pp. 589-597 , this ms. as Darmst. 91 used as base text in edition; Wasserschleben, op. cit. p. 460 , this ms. as Darmst. 91; McNeill-Gamer, op. cit. pp. 437-438 , list 26 mss. including this.For study of the history and sources of the text, and its relation to other penitentials including the other materials in this ms., see F.B. Asbach, op. cit.
Incipit: (Tit 91v) Incipiunt de diuersis criminibus.
Incipit: Deuersitas culparum diuersitatem facit paenetentiarum...
Literatur: Wasserschleben, op. cit., pp. 460-493. shorter version in PL 87:979-998. H.J. Schmitz, Die Bussbücher und das kanonische Bussverfahren (Düsseldorf 1898), pp. 597-644. see also McNeill-Gamer, op. cit. pp. 266-267.
Explicit: ...penetentie suae cum pane et aqua expleat.
-
Autor: Theodore, Abp. of Canterbury 668-690
Titel: Paenitentiale
Titel: Incipit de penitentiali theodori de aeclesie uel de ordinatione diuersorum.
112v (12)
, and Anonymous (compiler).
(fragment>.
(Omss) Köln, Dombibl. 210; see incipit 10 above.Relationship of this fragment to text ff. 84r - 90v (incipit 10 above) is not clear; Darmstadt library stamp in lower margin f. 112v .
Incipit: In aeclesia qua mortuorum cadauera infidelium sepeliuntur...
Literatur: P.W. Finsterwalder, Die Canones Theodori Cantuariensis.. . (Weimar, 1929), (not seen). H.J. Schmitz, Die Bussbücher und das kanonische Bussverfahren (Düsseldorf 1898), pp. 566-567 (I.1-II.3). Wasserschleben, op. cit., pp. 202 line 1 -203 line 6 (2.I.4-2.II.3). see also McNeill-Gamer, op. cit., pp. 179-182, 434. and Clavis nr. 1885.
Explicit: ...non debet abbatem cogere ad sinodum ire nisi etiam // [expl. mut.].
Buchschmuck (nach:
Zensus)
-
Kolorierte Flechtbandinitialen jeweils zu Beginn eines Paragraphen.
Buchschmuck (nach:
Glaube und Wissen)
-
Zahlen der Canones oder Kapitel stellenweise grün schattiert; Initialen in feiner Federzeichnung, kapital oder unzial, Buchstabenkörper gefüllt mit Minium, Gelb, Grün und Schwarz, Klammern pergamentausgespart; 2r Titelseite mit mehrzeiliger Initiale, in deren Körper sich farbige Bänder schlangenartig verflechten; im LIBRI werden Fischformen erkennbar; die nachfolgenden Buchstaben der ersten Zeile in Capitalis mit Minium, Gelb, Grün und Schwarz, teilweise in Ligatur.
Buchschmuck (nach:
Anderson)
-
F. 2r : 11-line I (crude interlace) in pale red, green, dark blue, and yellow, titulus in 3-line narrow majuscules filled with same colors;
-
other initials in simple designs, same colors;
-
other tituli in red uncials or mixed majuscules;
-
incidental initials often stroked with color or surrounded by red dots.
Entstehung der Handschrift:-
This is the oldest ms. of the so-called Collectio Vetus Gallica or Collectio Andegavensis (see incipit 1 below; see Bieler, op. cit. pp. 19-20, esp. p. 19 note 3 and p. 20 note 2 ); some or all of the other texts in this codex perhaps should be considered as part of the Vetus Gallica compilation (esp. incipits 2-6; see Maassen, p. 831 , on the related Collectio Herovalliana = PL 99:991A-1086A ). See also Asbach, op. cit. passim , on the relations between the Excarpsus Cummeani (incipit 11 in this ms.) and the Collectio Vetus Gallica and other texts. (nach: Anderson)
Geschichte der Handschrift:
